Adam

Het levensverhaal van de dichter Adam Mickiewicz illustreert hoe de Poolse taal de Poolse identiteit beschermde. In de negentiende eeuw, toen Polen bezet was door de Russen, diende zijn werk als inspiratie voor de Poolse Opstanden. Mickiewicz moest vluchten maar bleef schrijven. Hij stierf in 1855, toen hij op weg was naar de Krim om daar tegen de Russen te vechten. Hier in Lviv geldt zijn standbeeld als een bedevaartsoord voor de Poolse bezoekers (foto). Na de Tweede Wereldoorlog werd Lwów een Sovjetstad, maar de voormalige zusterstad Kraków groeide uit tot de hoofdstad van de Poolse taal en literatuur. Daar inspireerde Mickiewicz de twee Poolse nobelprijswinnaars, Szymborska en Miłosz. Reportage Radio 1 Sportzomer

Halfgoden

In Polen ben je als schrijver niet alleen een invloedrijke societyfiguur, maar ook een soort halfgod. Gisteren raakte ik de graftombes aan van de belangrijkste poëten Słowacki en Mickievicz, in de crypte van de kathedraal op de Wawelheuvel in Kraków – waar zij tussen de Poolse koningen liggen. Vandaag zocht ik de Nobelprijswinnaars Miłosz en Szymborska, beide inwoners van Kraków. Ik vond mensen die met hen door de stad hadden geslenterd, met hen hadden gegeten, hen de handen hadden gekust. En ik vond er zelfs een, die mee had gedaan met de befaamde loterijtjes van de schuwe Szymborska, die zij thuis alleen voor de absoluut intieme vrienden organiseerde. Deze halfgodin hield namelijk van kitsch en prullaria - heel menselijk.

Teveel mens...

Wisława danste haar woorden. Sluit je ogen, dan hoor je haar weer. Oer-Poolse zangerige lispelklanken zwieren door een bloemenwei. Soms aarzelt ze eventjes, als haar hakken langs het gesteente krassen. Maar algauw huppelt ze verder, in cadans. Langs de rivier, door de groene heuvels ten zuiden van Kraków... Totdat de werkelijkheid haar klauwen uitstrekt. De angst de stem toeknijpt. Nee, het zijn niet de oorlogen, de martelingen of de concentratiekampen. Ook niet de machtsbeluste politici met refreinen van haat. De grootste vrees zit ‘m in het Moment. Die ene keer, dat je de werkelijkheid dacht aan te raken. Je probeerde door te dringen in de natuur, maar je was teveel mens... Wisława is niet meer. Maar de verschrikkingen blijven. Zie haar zingen. Dans!